ماهک و میل ماهک در خودرو چه نقشی دارند؟
اگر صاحب خودرو هستید و راهتان به مکانیکی افتاده است، بدون شک نام ماهک و میل ماهک را بارها و بارها شنیده اید. همان طور که می دانید، هنگامی که خودروی شما در حال حرکت است و به ناگاه تصمیم به تعویض دنده می گیرید تا بدین ترتیب وضعیت دلخواه را در مسیر انتقال قدرت ایجاد نمایید، قطعات زیادی که حتی ممکن است از وجود آن ها خبر نداشته باشید، در راستای یکپارچه سازی دنده مورد نظر با محور اصلی به اجرای عملکرد می پردازند.
در این میان اهرم های گوناگونی نیز مورد استفاده قرار می گیرند که ماهک و میل ماهک نمونه ای از آن ها است. این قطعات در ساختار گیربکس تعبیه شده اند. پیش از پرداختن به معرفی ماهک و میل ماهک بهتر است نخست به معرفی گیربکس و انواع آن بپردازیم.
آشنایی با گیربکس، اجزا و انواع آن
گیربکس که از آن تحت عنوان جعبه دنده نیز یاد می شود، یکی از اصلی ترین اجزای موجود در ساختار خودروی شما است که ضروری است با نحوه عملکرد و قطعات به کار گرفته شده در ساختار آن آشنایی کافی داشته باشید. لازم به ذکر است که گیربکس ها در دو نوع دستی و اتوماتیک موجود می باشند.همان گونه که می دانید، اصلی ترین هدف از تعویض دنده افزایش سرعت یا کاهش آن در زمان حرکت است که با توجه به نوع گیربکس استفاده شده در ساختار خودرو به صورت دستی یا اتوماتیک صورت می پذیرد.گیربکس یا جعبه دنده مجموعه ای کاربردی است که با همکاری سایر تجهیزات سیستم انتقال نیرو و با در نظر گرفتن فرمان راننده زمینه ای را فراهم می سازد که میزان توان خروجی موتور به چرخ ها رسیده و در نتیجه سرعتی که راننده در پی دستیابی به آن است، فراهم گردد.به عبارت علمی تر می توان گفت که افزایش دور موتور موجب افزایش توان و گشتاور موتور می شود. این در حالی است که در این میان اصطکاک قطعات نیز بالا می رود و در پی آن توان و گشتاور موتور تا حد چشمگیری کاهش پیدا می کند.
با توجه به منحنی عملکرد موتور می توان به وجود محدوده ای از دور موتور با نام حداکثر راندمان پی برد. کمپانی های متعدد و متنوعی که در زمینه تولید خودرو فعالیت می کنند، تمام تلاش خود را به کار گرفته اند تا بتوانند خودروهایی را طراحی نمایند که موتور آن ها قادر به فعالیت در محدوده حداکثر راندمان باشد.همین امر موجب استفاده از گیربکس در ساختار خودروها شده است. استفاده از گیربکس از خروج موتور از محدوده حداکثر راندمان جلوگیری نموده و شرایطی را فراهم می سازد که از طریق انتقال دور و سرعت متفاوت به چرخ ها، راننده امکان دستیابی به سرعت های گوناگون را داشته باشد.
اجزای سازنده گیربکس
گیربکس ها یکی از اصلی ترین قسمت های موجود درساختار خودروها هستند که از اجزای گوناگونی ساخته شده اند. در ادامه هر یک از اجزای گیربکس را معرفی و به اختصار بررسی خواهیم کرد.
دسته دنده
قابل دسترسی ترین قسمت از جعبه دنده که همه ما به وفور آن را دیده و لمس کرده ایم، دسته دنده است. دسته دنده میله ای فلزی واقع در داخل کابین دنده است. با استفاده از دسته دنده می توان به تعویض دنده از دنده یک تا دنده عقب پرداخت. البته این موضوع در رابطه با خودروهای دنده اتوماتیک متفاوت می باشد. برخی از این خودروها حتی دسته دنده به شکل فلزی ندارند!
میل ماهک میل ماهک که موضوع اصلی بحث ما است، به گونه ای طراحی شده است که یک طرف آن به دسته دنده و طرف دیگر آن به ماهک متصل شده است. میل ماهک بر خلاف دسته دنده قابل مشاهده نیست. گفتنی است که مکانیزم حرکت میل ماهک دنده می تواند دستی، هیدرولیکی، الکتریکی یا خلائی باشد. در ادامه میل ماهک را به شکل دقیق تر و تخصصی تر مورد بررسی قرار خواهیم داد.
ماهک
ماهک دنده که میل ماهک بر روی آن مستقر می شود، قطعه ای کمانی شکل می باشد. هنگامی که ماهک به حرکت در می آید، کشویی دنده نیز حرکت خود را آغاز نموده و در نتیجه چرخ دنده ای که راننده با حرکت دادن دسته دنده آن را مشخص نموده است، وارد عمل شده و نسبت به تغییر سرعت خودرو اقدام می نماید. گفتنی است که در ساختار گیربکس به ازای هر میل ماهک یک ماهک نیز موجود می باشد.
کشویی دنده
کشویی دنده یکی دیگر از قطعات گیربکس است که شیارهایی هم در قسمت داخلی و هم در قسمت خارجی آن وجود دارد. شیاری که در قسمت خارجی کشویی دنده وجود دارد، مختص ماهک دنده می باشد. این در حالی است که تعبیه شیارهای موجود در قسمت داخلی با هدف برقراری ارتباط با چرخ دنده ها صورت پذیرفته است. در رابطه با نحوه عملکرد این قسمت لازم است بدانید هنگامی که راننده با به کارگیری دسته دنده به تغییر دنده می پردازد، ماهک روی شیار خارجی کشویی دنده واقع شده و کشویی نیز به برقراری ارتباط با چرخ دنده نام برده می پردازد. بدین ترتیب کشویی و چرخ دنده هم سرعت خواهند شد.حرکت همزمان دو ماهک یکی از رایج ترین مشکلاتی است که در زمان تعویض دنده بروز می یابد. در نتیجه این امر دو جعبه دنده به صورت همزمان به مدار وارد می گردند. در چنین شرایطی باید دو دور متفاوت در موتور ایجاد شود که این کار به دلیل عدم توانایی شفت خروجی در دوران با دو سرعت متفاوت عملا امکان پذیر نمی باشد. به منظور پیشگیری از بروز چنین شرایطی مکانیزمی طراحی شده است که از قفل جعبه دنده و رخداد آسیب های احتمالی جلوگیری به عمل می آورد. این مکانیزم را تحت عنوان مکانیزم محدود کننده ماهک نام گذاری می کنند.
چرخ دنده
چرخ دنده ها اصلی ترین قسمت موجود در ساختار گیربکس هستند. چرخ دنده ها را در خودروهای سواری بر اساس مفهوم فرم دندانه و راستای انتقال توان گروه بندی می کنند. گفتنی است که چرخ دنده ها بر مبنای راستای انتقال توان به سه دسته موازی محور، محور متنافر و عمود محور دسته بندی می شوند. این در حالی است که این اجرا بر اساس فرم دندانه در دو نوع دندانه مارپیچ و دندانه ساده موجود هستند.
حال که با گیربکس، انواع و اجزای آن آشنا شدیم و ماهک و میل ماهک را به عنوان دو جزء اساسی در ساختار گیربکس ها شناختیم، وقت آن فرا رسیده است که به معرفی دقیق تر و تخصصی تر ماهک و میل ماهک بپردازیم.
آشنایی با ماهک و میل ماهک
ماهک چیست؟
اتومبیل هایی که همه ما بدون آگاهی کامل از ساختار آن ها، سوار شده و به این سو و آن سو می تازیم، از ساختاری پیچیده و قطعاتی متعدد و متنوع برخوردار هستند. کلیه این قطعات ریز و درشت دست به دست هم داده و پس از هماهنگی با یکدیگر زمینه حرکت خودرو را فراهم می سازند.بدون شک وجود نقص در یکی از این قطعات بر عملکرد سایرین تاثیر گذاشته و می تواند خسارت های جبران ناپذیری را برای خودرو و سرنشینان آن به بار بیاورد. یکی از این قطعات کاربردی ماهک است. ماهک که پیش تر به عنوان یکی از اجزای سازنده گیربکس به اختصار معرفی شد، قطعه ای میله ای است که ظاهری هلالی مانند داشته و بر روی میل ماهک نصب می گردد. شاید برایتان جالب باشد بدانید که اصلی ترین دلیل نام گذاری این قطعه شکل هلالی آن می باشد. این قطعه از حرکتی خطی برخوردار است. گفتنی است که با حرکت ماهک، جعبه تعویض دنده و در نهایت چرخ دنده نیز به حرکت در می آید. ماهک از جمله مهم ترین قطعاتی است که نقش قابل توجهی در حرکت دنده و در نتیجه به حرکت در آمدن اتومبیل ایفا می کند. از همین رو سلامت این قطعه بسیار حائز اهمیت می باشد.
کاربرد ماهک
مهم ترین کاربرد ماهک در گیربکس جا انداختن دنده می باشد. همان طور که پیش تر نیز گفتیم، ماهک به منظور جا انداختن دنده به شیار خارجی کشویی دنده وارد می گردد. گروه های گوناگون چرخ دنده در شیارهای داخلی کشویی دنده تعبیه شده اند.ماهک اهرمی فرمان دهنده به چرخ دنده ها محسوب می شود که دستور خود را از طریق کشویی دنده به چرخ دهنده ها منتقل می سازد. هنگامی که ماهک در کشویی دنده جا می افتد، کشویی دنده و چرخ دنده هم سرعت می گردند.
نحوه عملکرد ماهک
جالب و در عین حال لازم است بدانید که نحوه عملکرد ماهک و تعویض دنده به ماشین شما بستگی دارد. بنابراین می توان گفت که با توجه به دستی یا اتوماتیک بودن خودروی شما چگونگی تعویض دنده و کارکرد ماهک نیز متفاوت است. در رابطه با نحوه عملکرد ماهک دو حالت پیش می آید که در ادامه به بررسی آن ها می پردازیم.
نخست تصور می کنیم که شما صاحب یک پیکان هستید که ناچارید خودتان به صورت دستی دنده را عوض نمایید. لازم است بدانید که اتومبیل شما از سه قطعه ماهک برخوردار می باشد. یکی از این سه ماهک موجب انتقال کشویی از دنده یک به دنده دو و دیگری باعث انتقال کشویی از دنده سه به دنده به دنده چهار می شود. ماهک سوم نیز ماهک دنده عقب محسوب می شود. لازم به ذکر است که هر ماهک دارای میل ماهک مخصوص به خود می باشد.حالت دوم مربوط به زمانی است که شما صاحب یک خودروی اتوماتیک هستید و کار تعویض دنده را با یک سوئیچ انجام می دهید. ماهک به کار گرفته شده در این دسته از اتومبیل ها ماهک الکتریکی می باشد. در این نوع ماشین ها ساختار هلالی مانند گیربکس توسط نیروی الکتریکی ناشی از مغناطیس به حرکت در می آید. حال شاید این سوال ذهنتان را به خود مشغول کرده باشد که نیروی مغناطیسی مذکور از کجا می آید؟جالب و در عین حال لازم است بدانید که عوامل ایجاد کننده این نیرو در داخل جعبه دنده تعبیه شده اند.
نشانه های نقص ماهک بر روی گیربکس
از جمله مهم ترین نشانه هایی که با دیدن آن ها می توانید به خرابی ماهک پی ببرید، می توان به بروز حرکات غیر عادی در اتومبیل در حال حرکت اشاره کرد. رها بودن بیش از حد دسته دنده و یا جا نخوردن آن از دیگر علائم وجود مشکل در ماهک می باشد. در صورتی که با این نشانه ها مواجه شدید، موضوع را پشت گوش ننداخته و سریعا نسبت به تعویض این قطعه کاربردی اقدام نمایید.لازم به ذکر است که گاهی به منظور تعویض ماهک و میل ماهک که تاثیر قابل توجهی در حرکت دنده دارند، نیاز است باتری خودرو و در مواردی پایه های آن باز شوند.یکی از پر تکرارترین سوالاتی که از جانب افراد مختلف مطرح می شود، این است که آیا خرابی های ماهک می تواند موجب ورود آسیب های جدی به ماشین شود؟
به یاد داشته باشید که خرابی ماهک از جمله مشکلاتی است که به راحتی قابل حل نیست و ممکن است دربزنگاه به طور جدی یقه تان را گرفته و شما را به دردسر بیندازد. کافی است در اثر خرابی ماهک گیربکس آسیب ببیند تا در چنین شرایطی کل سیستم ماشین با مشکل رو به رو گردد.در صورتی که با توجه به علائم فوق الذکر متوجه خرابی ماهک گیربکس شده اید و قصد دارید سریعا آن را تعویض کنید، لطف بزرگی در حق خودرویتان انجام داده اید. اما اگر توجه چندانی به این علائم نشان نداده و با خیال راحت رانندگی کردن را ادامه می دهید، باید بدانید که به زودی داد ماشینتان در خواهد آمد!
از جمله مهم ترین عواقبی که خرابی ماهک به دنبال دارد، می توان به ایجاد سر و صدا در ماشین و نشت روغن و اسکازین از گیربکس اشاره نمود.
میل ماهک چیست؟
میل ماهک که قبل تر به عنوان یکی از مهم ترین اجزای موجود در ساختار گیربکس به طور مختصر معرفی شد، قطعه ای کاربردی است که از یک سمت به دسته دنده و از سمت دیگر به ماهک اتصال پیدا می کند. باز هم فرض کنید که صاحب همان پیکانی هستید که پیش تر به بررسی نحوه عملکرد ماهک در آن پرداختیم. در این صورت خودروی شما به دلیل برخورداری از سه ماهک، از سه میل ماهک نیز برخوردار می باشد. همان طور که قبل تر نیز گفتیم، هر ماهک میل ماهک منحصر به خود را دارا است. از جمله مهم ترین مکانیزم های حرکت میل ماهک می توان به دستی، هیدرولیکی، الکتریکی و خلائی اشاره نمود. همان گونه که پیش تر به بررسی حرکت دستی ماهک پرداختیم، می توان گفت که حرکت دستی میل ماهک متصل شده به ماهک نیز توسط خود راننده و از طریق دسته دنده انجام می شود. این در حالی است که در حرکت میل ماهک به صورت الکتریکی تغییر دنده با استفاده از یک سوئیچ صورت می پذیرد.
نشانه های خرابی میل ماهک
اگر در زمان حرکت اتومبیل و تعویض دنده متوجه شدید که دنده گیر می کند، می توانید نتیجه بگیرید که ماهک و میل ماهک موجود در ساختار گیربکس خودروی شما دارای مشکل هستند. جا نرفتن دنده در هنگام تعویض دنده، بد جا رفتن دنده در زمان عوض کردن دنده، دچار خلاصی شدن دنده، سفت شدن دنده و شکستن ماهک از جمله مهم ترین نشانه های خرابی میل ماهک می باشد.جالب است بدانید که ماهک و میل ماهک در حالت عادی صدها کیلومتر دوام آورده و به طور خود به خودی خراب نمی شوند. اما اگر در زمان تعویض دنده به ماهک و میل ماهک فشار آورده، در زمان رانندگی دستتان را به طور مداوم و محکم بر روی دسته دنده قرار دهید و یا ضربه محکمی به دنده و در نتیجه ماهک و میل ماهک وارد کنید، زمینه شکستگی و خراب شدن ماهک و میل ماهک را فراهم می سازید.
پیش تر اشاره کردیم که حل مشکل خرابی ماهک و به تبع آن میل ماهک به سختی صورت می پذیرد. جالب است بدانید که رفع مشکلات ماهک و میل ماهک تنها به دلیل عدم رویت این اجزا است که دشوار به نظر می رسد. وگرنه تعویض آن ها و حل مشکل کار چندان دشواری نیست.
اگر قصد تعویض ماهک و میل ماهک خودروی خود را دارید، به یک آچار رینگی 16 و 17 نیاز دارید. سخت ترین مرحله پیش روی شما به منظور رفع خرابی ماهک و میل ماهک آشکار ساختن این قطعات می باشد.
در صورتی که مرحله هویدا سازی ماهک و میل ماهک را با موفقیت پشت سر بگذارید، بدون شک از پس انجام سایر مراحل نیز بر خواهید آمد. اگر احساس می کنید قادر به حل مشکل موجود نیستید، تعویض ماهک و میل ماهک را به تعمیرکار با تجربه بسپارید

نام تفتان از کجا گرفته شده است؟در زبان بلوچی «تپت» به معنای گرما است، نام تفتان ریشه در کلمه تپتان دارد که خود جمع کلمه تپت است. به دلیل اینکه قله تفتان گرم و سوزان است آن را به این اسم نام گذاری کرده اند.نام تفتان قله تفتان با ارتفاع ۴۰۲۰ متر بلندترین قله در منطقه جنوب شرقی ایران در استان سیستان و بلوچستان است و در فاصله ۳۸۰ کیلومتری خط مستقیم شمال دریای مکران واقع شده است. کارشناسان حوزه لرزه شناسی معتقدند که این کوه آتشفشان نیمه فعال است و همچنان گاز گوگرد از آن خارج می شود. کوه تفتان در اصطلاح محلی به چهل تن معروف است و شایع است چهل تن از راشدین مذهبی در این کوه ناپدید شده اند و به همین دلیل به آن چهل تن می گویند این قله در ۱۰۰ کیلومتری شهر زاهدان واقع شده است. مدیران شرکت تفتان پارت با استناد به هویت کوه آتش فشانی تفتان ، نام این شرکت را مقتدرانه انتخاب نموده اند.