ترموستات یا دماپا
هر سیستم خنک کننده مبتنی بر مایع خودرو دارای دستگاه کوچکی به نام ترموستات است که بین موتور و رادیاتور قرار دارد. قطر ترموستات خودرو در اکثر اتومبیل ها حدود 2 اینچ (5 سانتی متر) است. وظیفه آن جلوگیری از عبور جریان خنک کننده به رادیاتور تا زمان گرم شدن موتور است. وقتی موتور سرد است، هیچ ماده خنک کننده ای از موتور عبور نمی کند. هنگامی که موتور به دمای کارکرد خود رسید (به طور کلی حدود 200 درجه فارنهایت، 95 درجه سانتیگراد)، ترموستات اجازه عبور مایع را می دهد. ترموستات با اجازه دادن به موتور برای گرم شدن در اسرع وقت باعث کاهش سایش و خرابی می شود.
به عبارتی کوتاهتر ترموستات یا دماپا قطعه‌ای است که دما را در محدوده مشخصی نگه می‌دارد. ترموستات در خودرو ها برای کنترل دمای موتور تعبیه شده است این وسیله گرمای موتور را در حد استاندارد لازم نگه می‌دارد تا موتور خودرو با دمای متعادل کار کند.
طرز کار ترموستات :
راز ترموستات در سیلندر کوچکی است که در سمت موتور دستگاه قرار دارد. این سیلندر با یک واکس (موم) پر شده است که ممکن است در دمای 180 درجه فارنهایت ذوب شود (ترموستات های مختلف در دماهای مختلف باز می شوند اما این دما معمول است). یک میله متصل به دریچه به داخل این موم فشار می آورد. وقتی موم ذوب می شود، به طور قابل توجهی منبسط می شود و میله را از استوانه خارج می کند و دریچه را باز می کند. اگر نحوه کارکرد دماسنج ها را بخوانید و آزمایش را با بطری و نی انجام دهید، همان عمل را در عمل مشاهده کرده اید. اتفاقاً موم کمی بیشتر منبسط می شود زیرا علاوه بر گسترش از طریق گرما، از یک ماده جامد به مایع تبدیل می شود. از همین روش داخل در باز کن های اتوماتیک برای منافذ گلخانه و نورگیرهای سقفی استفاده می شود. در این دستگاه ها، موم در دمای پایین ذوب می شود.
وظیفه ترموستات خودرو
ترموستات وسیله‌ای است که به طور خودکار حرارت موتور را تنظیم می‌کند. بهترین دما برای موتور خودرو ۸۵ درجه است و ترموستات باید حرارت را در این درجه نگه دارد. دمای موتور باید درجه مشخصی داشته باشد اگر دمای آن پایین باشد غلظت روغن بالا می‌رود و در نتیجه روغن کاری قطعات موتور به درستی انجام نمی‌شود. همچنین اگر دمای آن از حد استاندارد بالاتر رود روغن بیش از حد رقیق می‌شود و خاصیت خود را از دست می‌دهد بنابراین برای اینکه موتور خودرو عملکرد درستی داشته باشد باید دمای آن در حد استاندارد یعنی ۸۵ درجه نگه داری شود که ترموستات وظیفه تنظیم آن را به عهده دارد.ترموستات در روزهای سرد به کمک موتور می‌آید تا موتور در کوتاه‌ترین زمان ممکن گرم شود. طراحی موتور خودرو به صورتی است که باید در دمای ایده‌آل کار کند. سرد بودن موتور سبب فرسایش سریع آن می‌شود؛ بنابراین وجود ترموستات گرمای مناسب را به موتور خودرو می‌دهد تا موتور با کمترین فرسایش کار کند.
ترموستات کار قطع و وصل کردن را به صورت اتوماتیک انجام می‌دهد. زمانی که موتور خودرو سرد است این قطعه مکانیکی، مسیر ورودی آب به را دیاتور را بسته نگه می‌دارد. آب مسیر بسته دور موتور را طی می‌کند تا به دمای تعریف شده در ترموستات برسد. هنگامی که آب به دمای مناسب رسید، ترموستات ورودی آن را باز می‌کند و بعد از کم شدن حرارت، ترموستات عمل قطع و وصل کردن را مجددا تکرار می‌کند تا درجه حرارت موتور در حد معمول خود باقی بماند.
تعمیر ترموستات
درجه حرارت ترموستات خودرو در کارخانه تعریف می‌شود. هنگامی که درجه حرارت مشخص شده به هم بریزد باید ترموستات خودرو را تعویض کنید. ترموستات خودرو یک قطعه مصرفی است و نمی‌توان آن را تعمیر کرد. قبل از خرید ترموستات حتما به درجه حرارت آن که توسط کارخانه سازنده خودرو برای آن مشخص کرده دقت کنید. برای این کار می‌توانید از دفترچه راهنمای خودرو یا تعمیرگاه کمک بگیرید. اگر ترموستات نتواند حرارت موتور را تنظیم کند و دمای آن بیش از حد بالا رود سبب جوش آورد خودرو، سوختن واشر سرسیلندر و آسیب‌های جدی به موتور خودرو می‌شود. بالا رفتن دما با روشن شدن چراغ‌های هشدار آمپر و چک هشدار داده می‌شود و بهتر است آن را جدی بگیرید تا موتور خودرو سالم بماند.
نشانه های خرابی ترموستات
بسته بودن ترموستات سبب می‌شود که دمای موتور پایین بیاید و در نتیجه راندمان مورد انتظار را نداشته باشد همچنین اگر ترموستات در حالت بسته بماند حرارت موتور بالا می‌رود و جلوی گردش مایعات در خودرو گرفته می‌شود. مهمترین علامت‌هایی که با آن می‌توان به خراب بودن ترموستات خودرو پی برد؛ بعد از حدود ۱۵ دقیقه از شروع کار موتور، دمای آن بالا می‌رود.
1- بالا رفتن آمپر و رسیدن به ناحیه قرمز رنگ
2. نشت مایعات از رادیاتور خودرو
3. جوش آوردن خودرو
4. نوسان در آمپر آب
5. کاهش دمای موتور
6. افزایش مصرف سوخت
اگر این نشانه‌ها را مشاهده کردید باید ترموستات خودرو را مورد بررسی قرار دهید و در صورت نیاز آن را تعویض کنید.
مشکلات یکسره کردن ترموستات
1- آسیب دیدن قطعات داخلی موتور خودرو
2- پایین یا بالا رفتن دمای موتور
3- کاهش راندمان موتور
4- تاب برداشتن سرسیلندر
5- خنک شدن ناگهانی موتور
6- فرسایش قطعات موتور
مشکلات مرتبط با ترموستات معیوب :
ترموستات ها بسته به موتور برای یک درجه حرارت خاص درجه بندی می شوند و یک اندازه و مدل برای همه خودروها مناسب نیست. آنها تحت سایش طبیعی قرار می گیرند. عملکرد مناسب به موم مخصوصی بستگی دارد که با گرم شدن منبسط می شود. ترموستات فرسوده شده می تواند در حالت باز بماند و باعث خنک شدن بیش از حد موتور شود که این امر می تواند به موتور آسیب برساند و باعث افزایش مصرف سوخت شود.اگر ترموستات در موقعیت بسته باقی بماند، موتور می تواند بیش از حد گرم شود و ممکن است باعث جوش آوردن خودرو شود. یک روال نگهداری خاص برای ترموستات وجود ندارد اما مراقبت از سیستم خنک کننده شما با تغییر مایع خنک کننده و ضد یخ شما مطابق برنامه اطمینان حاصل می کند که مایع خنک کننده دارای مهار کننده های خوردگی کافی برای محافظت از ترموستات و سایر اجزای سیستم است. کارشناسان سیستم خنک کننده توصیه می کنند که هنگام شستشو یا تعویض کامل خنک کننده، ترموستات اتومبیل خود را تعویض کنید. به علاوه، ترموستات ها معمولاً سریعتر از شلنگ های شما فرسوده می شوند؛ بنابراین اگر نیاز به تعویض شلنگ های فرسوده دارید، ترموستات را به طور همزمان تعویض کنید. البته اگر چراغ هشدار دهنده دما روشن شد، سریعاً سیستم خنک کننده خود را بازرسی کنید. این امر می تواند مشکل ترموستات را نشان دهد. اگر هنگام روشن کردن بخاری هوای گرم دریافت نکنید نیز می تواند بیانگر مشکل ترموستات باشد.
مشکلات نصب ترموستات با دمای پایین
کارخانه سازنده خودرو دمای مشخصی را برای ترموستات در نظر می‌گیرد و هنگام تعویض نیز باید ترموستات با دمای مشخص شده را نصب کنید. در غیر این صورت موتور سریع‌تر از حد معمول گرم می‌شود ولی به دمای مورد نیاز خود نمی‌رسد.
1. افزایش مصرف سوخت
2. مصرف بالای روغن و پایین آمدن غلظت آن
ا3. ستهلاک سریع سیلندرها و پیستون‌ها
4. فرسودگی سریع قطعات خودرو
هنگامی که از ترموستات استاندارد استفاده نکنید اتفاقاتی که در بالا اشاره شد برای خودرو رخ می‌دهد پس بهتر است هرگز ریسک نکنید و ترموستات متناسب را روی خودرو نصب کنید.
نکته :
برخی عقیده دارند که ترموستات تنها در فصل سرد و برای بخاری خودرو باید مورد استفاده قرار گیرد که این تصور اشتباه است و این قطعه تنها برای فصل سرد نیست. ترموستات دمای مورد نیاز موتور را به خودرو می‌دهد. توجه به این قطعه مکانیکی را در بررسی‌های دوره‌ای را جدی بگیرید چراکه معیوب بودن آن می‌تواند آسیب‌های سنگینی به خودرو وارد کند. همچنین باورهای غلط درباره ترموستات را نادیده بگیرد و هرگز این قطعه را از خودرو حذف نکنید.

برند یلکن از جمله برندهای های تابعه و زیر مجموعه گروه فرانکو میباشد که با هدف ایجاد بازار رقابتی در قیمت با نام تجاری YELKEN ( برند دوم فرانکو )و با قطعات پایین تراز کیفیت برند اصلی فرانکو تاسیس شده فرانکو یک شرکت تامین قطعات یدکی خودرو ست . که طیف وسیعی از خودرو ها امکان استفاده از قطعات و خدمات این شرکت را دارند . وظیفه ی فرانکو تامین قطعات ، با کیفیت بهتر از معمولی برای خودرو ها در سراسر ایران است . نمایندگی های فروش این شرکت در تمام استان ها ی ایران پراکنده شده اند که وظیفه ی تامین بیش از ۱۳۰ نوع قطعه را برای مشتریان خود به عهده دارند.حوزه ی فعالیت مافرانکو در زمینه ی تامین قطعات یدکی برای خودرو های سواری فعالیت می کند . قطعات این شرکت پوشش دهنده ی نیاز بیشتر خودرو های رایج و محبوب در بازار از جمله پژو ۲۰۶ ، پژو ۴۰۵ ، سمند ، تندر ۹۰ ، پراید و … اند . محصولات فرانکو برای بخش های گوناگون هر خودرو عرضه می شوند ، از جمله تجهیزات موتور ، سیستم تعلیق ، سیستم های کامپیوتری و الکترونیکی ، سیستم انتقال سوخت و تجهیزات ایمنی و … اهداف و شعارهای چهارگانه ماآسودگی و امنیت کیفیت پشتیبانی نوآوری و زیبایی